Ontstaansgeschiedenis Persprijs

Geen eredoctoraat: wél zaligverklaring en prijs

Door Madeleen Wesseling

Henk Wooldrik over 25 jaar Stichting Persprijs Jacques van Veen:

‘De Stichting Persprijs Jacques van Veen ontstond eigenlijk uit protest tegen het verzet van sommige hoogleraren aan de Universiteit van Amsterdam om hem een eredoctoraat toe te kennen. Dat idee was op de UvA zélf ontstaan toen in 1982 bekend werd dat Jacques met VUT zou gaan. Maar bepaalde professoren dwarsboomden dit voornemen. Omdat Jacques een bijzonder eerbetoon méér dan verdiende, hebben wij met een groepje “bewonderaars”, onder wie oud-rechtbankpresident Ben Asscher en advocaat Guido Enkelaar, de Stichting opgericht en werd de Persprijs ingesteld met Van Veen als erevoorzitter.’

Zalig

Henk Wooldrik, in die tijd persofficier van justitie in Amsterdam, zit als enige al 25 jaar in het bestuur van de Stichting. Behalve hij, Asscher en Enkelaar zaten ook journaliste Hieke Jippes (NRC), Bart de Smit, districtspsychiater, Toos Faber, voorlichtster van het Ministerie van Justitie en Melle Dotinga vanuit de Reclassering in het bestuur.

Het afscheid van de markante journalist/schrijver op 4 juni 1982 is Wooldrik op het netvlies gegrift. Wooldrik: ‘In de grote zittingszaal van het Paleis van Justitie aan de Prinsengracht werd Jacques tijdens een bijzondere zitting ‘zalig verklaard’. Dat was natuurlijk een grapje, maar gaf wel uiting aan het algemene gevoel van waardering voor deze pionier die zoveel baanbrekend werk had verricht met zijn scherpe en kritische pen. De inmiddels overleden officier van justitie Abspoel trad toen op als een advocaat-van-de-duivel en Herman van Run was de verdediger. Asscher was de voorzitter.

Abspoel beschreef toen de twee ‘wonderen’ –nodig voor een zaligverklaring – die Jacques verricht had. Een mirakel was het, volgens hem, dat zoveel leden van de rechterlijke macht die dag aanwezig waren om te getuigen van hun bewondering voor een journalist die zo kritisch was geweest over het rechterlijk systeem. En een wonder ook was het, vond Abspoel, dat diezelfde rechterlijke macht – zowel Openbaar Ministerie als Zittende Magistratuur – zich de kritiek terdege had aangetrokken. Die wonderen karakteriseerden ook precies de vernieuwing die door toedoen van Jacques was ontstaan. Hij was de eerste, en toen zeker ook de enige, die dat niveau van schrijven had.’

Prijs

De Persprijs heeft tot doel om de kwaliteit van de journalistiek op het terrein van het recht in het algemeen en de justitieverslaggeving in het bijzonder te bevorderen. De winnaar krijgt een penning en een wisselplastiek en een bedrag van 5.000 euro. Wooldrik: ‘De prijzen aan Frank Kuitenbrouwer (NRC Handelsblad) en Violet Cotterell (Parool) werden om de drie jaar uitgereikt, zoals ook de bedoeling was. Toen ontstond een probleem. Jacques besloot weer te gaan schrijven en maakte columns voor Vrij Nederland en het Algemeen Dagblad over precies dezelfde onderwerpen en op precies dezelfde manier als vroeger bij het Parool. Daarmee zat hij, als het ware, zijn eigen persprijs in de weg. Dat zorgde voor verwarring bij het bestuur van de Stichting, en de animo om na drie jaar opnieuw de prijs onder de aandacht te brengen was er niet meer. Pas begin deze eeuw kwam de Stichting opnieuw in de benen, vooral door de geestdrift van de huidige voorzitter Ulco van de Pol. In 2001 kreeg Heikelien Verrijn Stuart (Radio 1) de prijs, gevolgd door Joost Oranje (NRC Handelsblad) en Marian Husken (Vrij Nederland) in 2004. Het is onvoorstelbaar triest dat Jacques de vijfde uitreiking, in oktober, niet meer mee mag maken.’